Koncepcja pracy i rozwoju Przedszkola Publicznego nr 18 "Wesoła Osiemnastka" w Szczecinie na lata 2024-2027

PODSTAWA PRAWNA

Koncepcja pracy i rozwoju przedszkola opracowano na podstawie:

 – Rozporządzenia MEN z dnia 27 sierpnia 2015r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.Nr 2020, poz. 1551).

 – Statutu Przedszkola Publicznego nr 18 „Wesoła osiemnastka” uchwalonego przez Radę Pedagogiczną.

 

O NASZYM PRZEDSZKOLU

Placówka zlokalizowana jest w centrum miasta. W piętrowym budynku mieszczą się prze- stronne sale dydaktyczne, pomieszczenia biurowe i zaplecze pionu żywienia. Budynek przedszkola i przylegający do niego ogród znajdują się na terenie ogrodzonym. Ogród przedszkolny jest przygotowany do zabaw i zajęć ruchowych.

Nasze przedszkole zapewnia dzieciom wszechstronny, bezpieczny rozwój, uczy przez zabawę. Każde dziecko traktowane jest indywidualnie i podmiotowo. Sprawiamy, że czują się one kochane, akceptowane i szczęśliwe.

 

Od 2004 roku przedszkole specjalizuje się w wychowaniu społeczno – moralnym, ze szczególnym zwróceniem uwagi na nabywanie umiejętności poprawnej komunikacji interpersonalnej, zachowań empatycznych, współżycia z innymi ludźmi, radzenia sobie w sytuacjach trudnych, minimalizowanie zachowań agresywnych i konfliktowych (grupowe kodeksy zachowań, normy, zasady i związane z nimi „logiczne konsekwencje”) oraz ujednolicanie oddziaływań wychowawczych przedszkola z domem rodzinnym. Osiągane sukcesy sprawiły, że możemy powiedzieć iż jesteśmy przedszkolem o profilu społeczno – moralnym.

 

Przedszkole uczestniczy w kampanii „Cała Polska czyta dzieciom”. Nauczycielki przedszkola dzielą się swoją wiedzą prowadząc zajęcia otwarte dla studentów. W ramach programu „Erasmus +”, od września 2007 r. w ciągu roku szkolnego, w przedszkolu przebywają wolontariusze z Europy – integrując naszą wspólnotę przed- szkolną z Unią Europejską.

Przedszkole zatrudnia 57 pracowników, w tym 32 nauczycieli (w tym dyrektor i wicedyrektor) i 25 pracowników administracji i obsługi.

Twórcza, miła i zawsze uśmiechnięta kadra systematycznie podnosi swe kwalifikacje, uczestnicząc w studiach podyplomowych, warsztatach, kursach i szkoleniach.

 

WIZJA PRZEDSZKOLA

  Przedszkole jest placówką bezpieczną, przyjazną dzieciom, rodzicom, pracownikom, otwartą na ich potrzeby.
 Praca przedszkola ukierunkowana jest na dziecko, jego potrzeby i wszechstronny rozwój osobowości.
 Umożliwia wyrównywanie szans edukacyjnych wszystkim dzieciom i przygotowuje je do podjęcia nauki w szkole.
 Oferty edukacyjne stwarzają warunki do twórczości, rozwijania umiejętności i kształtowania samodzielności oraz wartości moralnych.
  Przedszkole przeciwdziała izolacji społecznej i nietolerancji.
 Wszyscy przestrzegają praw dziecka, dbają o dobre stosunki międzyludzkie i skuteczną komunikację interpersonalną.
 Rodzice są partnerami uczestniczącymi w życiu przedszkola.
 Przedszkole zatrudnia wykwalifikowaną, kompetentną, zaangażowaną i odpowiedzialną ka- drę pedagogiczną.
 Promuje swoje osiągnięcia i ma dobrą opinię w środowisku.
 Stosowane aktywne metody, programy i nowatorskie rozwiązania gwarantują wysoką jakość pracy przedszkola.
 Baza, wyposażenie, estetyka pomieszczeń i otoczenia wpływają na wysoki poziom pracy.

 

W organizacji pracy opiekuńczej, wychowawczej i dydaktycznej stosuje się elementy pedagogiki planu daltońskiego.

Przedszkole – otwarte na innowacje pedagogiczne, wykorzystuje elementy koncepcji planu daltońskiego do stymulowania rozwoju odpowiedzialności, samodzielności i współpracy u dzieci w wieku przedszkolnym.

Plan daltoński – współpraca, samodzielność, odpowiedzialność i refleksja:

 

 Umożliwia dostosowanie tempa nauki do rzeczywistych, indywidualnych możliwości dziecka,
 Pozwala rozwijać inicjatywę i samodzielność, zarówno w działaniu jak i w myśleniu, uczy polegania na samym sobie,
 Służy rozwojowi umiejętności współdziałania, współpracy i współodpowiedzialności za podejmowane zadania, uczy dzieci wartości jaką jest wzajemne zaufanie, możliwość pomocy i polegania na sobie nawzajem,
 Wdraża do harmonijnej edukacji między nauczycielem a uczniem, opartej na dwustronnych oddziaływaniach w toku wzajemnych interakcji,
 Inspiruje do własnego poszukiwania najlepszych i najprostszych metod pracy,
 Wspiera w nabywaniu poczucia odpowiedzialności za wykonanie podjętego zadania,
 Służy nabywaniu umiejętności i potrzeby do samodzielnego uczenia się dziecka w przedszkolu.

 

Nauczyciele skupiają się na efektywnym procesie uczenia się, czyli aktywizowaniu dzieci w działaniach edukacyjnych. Nauczyciel pełni rolę osoby wspierającej i organizującej warunki sprzyjające rozwojowi dzieci.

 

 

MISJA PRZEDSZKOLA

 

Innowacyjna oferta edukacyjna sprawia, że opieka, wychowanie i edukacja staje się dla dzieci szczególnie pasjonująca.

Nasze przedszkole:

  Zapewnia dzieciom opiekę oraz bezpieczeństwo,
 Tworzy warunki dla indywidualnego i wszechstronnego rozwoju dziecka,
  Wspiera działania wychowawcze i edukacyjne rodziców,
  Kształtuje postawy moralne, społeczne,
  Promuje zdrowie fizyczne i psychiczne,
 Przestrzega zasad wynikających z Konwencji Praw Dziecka,
  Organizuje sprawne zarządzanie placówką,
  Analizuje i ocenia efekty swojej pracy.

 

KIERUNKI ROZWOJU PRZEDSZKOLA

  Tworzenie warunków do pełnego indywidualnego i wszechstronnego rozwoju każdego dziecka, zgodnie z jego możliwościami i potrzebami, ze szczególnym uwzględnieniem sfery społeczno – emocjonalnej.
 Modelowanie, projektowanie i pobudzanie zdolności dziecka poprzez stosowanie metod wyzwalających jego aktywność.
 Wzmacnianie pozytywnego wizerunku przedszkola w środowisku lokalnym poprzez upowszechnianie jego specyfiki, osiągnięć oraz rozszerzanie oferty edukacyjnej.

 

CELE STRATEGICZNE

  • Wszechstronny rozwój dziecka samodzielnego, aktywnego, odpowiedzialnego i uspołecznionego.
  • Doskonalenie procesów zachodzących w przedszkolu, z uwzględnieniem:

– realizacji i ewaluacji koncepcji pracy przedszkola,

  • monitoringu realizacji podstawy programowej wg nowego rozporządzenia,
  • systematycznego współdziałania nauczycieli w procesie edukacji dzieci i prowadzenia działań służących wyrównywaniu szans edukacyjnych,
  • Kształtowanie pozytywnego wizerunku placówki w środowisku.
  • Zapewnienie ciągłego rozwoju i doskonalenie jakości pracy poprzez wdrożenie elementów pedagogiki Froeblowskiej oraz narzędzi TOC.
  • Kontynuowanie pracy w oparciu o cztery główne filary planu daltońskiego: samodzielność, współpraca, odpowiedzialność, refleksja.

 

PLANOWANE TEMATY PRACY NA LATA 2024– 2027

NR TEMAT ROK SZKOLNY
1 „Uwierz w siebie – każdy ma jakąś super moc” – wspieranie wszechstronnego rozwoju dziecka, pomoc w przełamywaniu różnego rodzaju barier, nauka podejmowania własnych, samodzielnych decyzji,  wiara w swoje własne umiejętności i zdolności. 2024 / 2025
2 „Praca zespołowa zmienia świat”- rozwijanie umiejętności interpersonalnych, doskonalenie współpracy, budowanie silniejszych relacji między dziećmi, koleżeństwa  i zaufania. 2025/ 2026
3 „Wielkie serca mamy innym pomagamy” – rozwijanie umiejętności empatii, lepsze rozumienie potrzeb innych, wrażliwość na potrzeby drugiego człowieka, chęć pomagania innym. 2026 / 2027

 

PLAN ROZWOJU PRZEDSZKOLA NA LATA 2024 – 2027

 

CELE STRATE- GICZNE ZADANIA SPODZIEWANE EFEKTY
Podnoszenie, wzmacnianie efektów działalności opiekuńczej, wychowawczej i dydaktycznej –  dobór przedszkolnych programów edukacyjnych do możliwości rozwojowych dzieci,

–  wykorzystanie koncepcji Planu Daltońskiego do stymulowania rozwoju odpowiedzialności, samodzielności i współpracy u dzieci w wieku przedszkolnym,

–  modyfikowanie kodeksów grupowych – „systemów motywacyjnych”, zgodnie z potrzebami i możliwościami dzieci,

–  wspieranie wszechstronnej edukacji dziecka

poprzez właściwe różnicowanie stosowanie metod aktywizujących,

–  dzieci nabywają wiadomości i umiejętności zgodnie z podstawą programową,

 

–  w przedszkolu dzieci są aktywne, samodzielne, odpowiedzialne, potrafią współpracować,

 

–  diagnozowanie poziomu wiedzy, umiejętności, zachowań, potrzeb dzieci, poprzez obserwację i analizę wytworów działalności dziecięcej,

–  realizacja programu wychowawczego (załącznik w dokumentacji przedszkola),

–  ewaluacja działań opiekuńczych, wychowawczych i profilaktycznych,

–  propagowanie i przestrzeganie praw dziecka,

–  uwzględnianie w procesie wychowawczym uniwersalnych wartości i postaw prospołecznych,

–  umożliwienie dzieciom swobodnego wyboru aktywności zabawowej,

–  wykorzystywanie naturalnych sytuacji do rozpoznawania i radzenia sobie przez dzieci z emocjami,

–  wdrażanie elementów pedagogiki Froeblowskiej oraz narzędzi TOC,

–  stwarzanie warunków do prezentacji swoich zainteresowań i umiejętności na forum grupy, przedszkola i poza nim.

– w przedszkolu respektowane są normy społeczne,
Doskonalenie procesów zachodzących w przedszkolu –  opracowanie i ewaluacji koncepcji pracy przedszkola,

–  trafny dobór programów wychowawczych i dydaktycznych, zgodnych z podstawą programową,

–  realizacja programu adaptacyjnego (załącznik w dokumentacji przedszkola),

–  opracowanie programów do pracy indywidualnej z dziećmi o specjalnych potrzebach edukacyjnych i wychowawczych,

–  ujednolicenie oddziaływań wychowawczych z rodzicami,

–  wdrażanie aktywizujących metod pracy z dziećmi,

–  tworzenie i realizacja programów autorskich,

–  przedszkole ma opracowaną koncepcję pracy przedszkola,

 

–  oferta zajęć umożliwia realizację pod- stawy programowej,

 

–  procesy wspomaga- nia rozwoju edukacji mają charakter zorganizowany,

–  realizacja programu autorskiego Beaty Wańtowskiej „Zabawa w czytanie”,

–  „Wspieranie rozwoju mowy dziecka w wieku przedszkolnym”, program logopedyczny

–  „Odkrywam świat, badam, doświadczam, eksperymentuje”, program autorski Iwona Skowron

–  „Zabawa z kodowaniem” Karolina Kukla

–  „Czytające smyki”, Elżbieta Czwójdzińska

–  „Program doradztwa zawodowego”, Przedszkola Publicznego nr 18 zespół nauczycieli PP 18

–  „Music Village”, program warsztatów muzycznych z językiem angielskim Marta Tatkowska.

–  „Żyj z przyrodą w zgodzie”, program warsztatów przyrodniczych Romana Raciborska

–  wprowadzenie elementów nowatorskich metod pracy: MDS, Kinezjologia Edukacyjna, Ruch rozwijający W. Sherbone, alternatywna metoda nauki czytania wg I.Majchrzak, glottodydaktyka, pedagogika zabawy.

– w przedszkolu pro- wadzone są działania służące wyrównywaniu szans edukacyjnych,
Kształtowanie pozytywnego wizerunku placówki w środowisku –  wypracowanie efektywnych sposobów komunikacji z rodzicami,

–  włączanie rodziców w działania przedszkola,

–  kontynuowanie „Kalendarza wydarzeń przed- szkolnych” dostępnego dla rodziców

–  promowanie założeń pracy przedszkola w mediach,

–  zasoby środowiska wykorzystywane są na rzecz wzajemnego rozwoju,

–  promowana jest wartość wychowania przedszkolnego,

 

–  współpracowanie z instytucjami i organizacjami działającymi w środowisku w celu wspomagania rozwoju dzieci,

–  pozyskiwanie sojuszników przedszkola,

–  udział w akcjach na rzecz środowiska,

–  współpraca z Policją i Strażą Miejską,

–  współpraca ze szkołą, sportową, muzyczną I stopnia,

–  współpraca z instytucjami i środowiskiem lokalnym np. Teatr Lalek Pleciuga, Filharmonia,

–  prowadzenie strony internetowej przedszkola.

 

– rodzice są partnerami przedszkola,

Zapewnienie ciągłego rozwoju i doskonalenie jakości pracy –  podejmowanie działań wzbogacających bazę i wyposażenie przedszkola, zapewnienia prawidłowej realizacji przyjętych w przedszkolu pro- gramów wychowania przedszkolnego i poszerzania oferty zajęć,

-dostosowanie form doskonalenia nauczycieli zgodnych z kierunkiem koncepcji pracy przedszkola,

–  inspirowanie i motywowanie nauczycieli do innowacji pedagogicznych i eksperymentów,

-podniesienie stopni awansu zawodowego rady pedagogicznej,

–  prowadzenie corocznego monitoringu realizacji podstawy programowej,

–  usprawnienie funkcjonowania przedszkola w oparciu o wnioski z ewaluacji wewnętrznej,

–  usprawnienie systemu obiegu informacji,

–  przedszkole ma odpowiednie warunki lokalowe i wyposażenie,

–  przedszkole ma opracowany wewnętrzny nadzór pedagogiczny,

 

–  w przedszkolu funkcjonuje współpraca w zespołach,

Plan daltoński – wprowadzenie elementów planu daltońskiego; Grupy młodsze:

– tablica obecności,

– nasze emocje,

– dyżury,

– prawa i lewa ręka,

– już potrafię,

– kalendarz tygodniowy,

– kalendarz pogody,

– plan dnia,

– kontrolowany porządek,

– pracujemy w parach,

– pracujemy w zespołach

– kąciki zewnętrzne,

– Laboratoria daltońskie,

– krąg podziękowań,

– zegar daltoński,

 

– w przedszkolu kontynuowany jest plan daltoński, wedle którego wychowujemy dzieci samodzielne, odpowiedzialne, potrafiące współpraco- wać i skłonne do re- fleksji,
Grupy starsze:

–  sygnalizator,

–  ochrona kącików,

–  tablica zadań,

 

 

 

 

STAŁE UROCZYSTOŚCI PRZEDSZKOLNE

 

Lp. UROCZYSTOŚĆ TERMIN
1. Dzień przedszkolaka IX
2. Pasowanie na przedszkolaka X / XI
3. Bal jesieni X/XI
4. Święto Niepodległości XI
5. Dzień misia XI
6. Mikołajki XII
7. Jasełka XII
8. Bal karnawałowy I
9. Dzień Babci i Dziadka I
10. Powitanie wiosny III
11. Dzień Teatru III
12. Tydzień bez zabawek III / IV
13. Dzień Flagi V
14. Dzień dziecka VI
15. Dzień Mamy i Taty na sportowo VI
16. Pożegnanie starszaków VI
17. Obóz nocny 6 latków VI

 

 

PROCEDURA OBSERWACJI I DIAGNOZOWANIA POZIOMU ROZWOJU

Lp. ETAP PROCESU OBSERWACJI I DIAGNOZY TERMIN REALI- ZACJI
1. Wybór narzędzi diagnostycznych dzieci w wieku przedszkolnym. IX
2. Przeprowadzenie obserwacji i diagnozy wstępnej. IX – XI
3. Ustalenie działań wspomagających. Stworzenie grup wyrównawczych dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w oparciu o istniejącą procedurę udzielania pomocy psychologiczno – pedagogicznej. XI
4. Poinformowanie rodziców o wynikach obserwacji i diagnozy wstępnej, potwierdzone podpisem rodzica. XI
5. Praca bieżąca z dziećmi wymagającymi pomocy psychologiczno – pedagogicznej w oparciu o zestaw ćwiczeń wyrównawczych opracowanych przez radę pedagogiczną. Cały rok
6. Przeprowadzenie obserwacji i diagnozy końcowej określenie stopnia poziomu rozwoju dzieci. IV

 

7. Udzielenie rodzicom informacji o osiągniętym poziomie rozwoju w formie listów lub arkusza gotowości szkolnej. V

 

 

 

 

KIERUNKI WSPÓŁPRACY Z RODZICAMI

 

Cele ogólne / za- danie Forma realizacji Termin
Poszukiwanie efektywnych sposobów komunika- cji z rodziną – ustalenie stałego dnia tygodnia i godzin konsultacji pedagogicznych nauczyciela z rodzicami,

–  zapraszanie rodziców na zajęcia otwarte, imprezy i uroczystości przedszkolne,

–  organizowanie spotkań ze specjalistami: psychologiem, logopedą, pedagogiem,

–  wspieranie rodziców w wychowaniu dziecka poprzez publikacje na stronie internetowej przedszkola,

–  aktywizowanie członków rady rodziców do przekazywania informacji pozostałym rodzicom,

Od X

 

 

 

Wg zainteresowań rodziców

 

 

 

Raz w miesiącu

Włączenie rodzi- ców w działania przedszkola –  włączanie się rodziców w projekty edukacyjne i społeczne, poprzez uczestnictwo w projektach wieloletnich placówki jak i występujących okazjonalnie,

–  współorganizowanie imprez, uroczystości, konkursów,

–  udział rodziców różnych zawodów w zajęciach dla dzieci,

–  prezentowanie zamiłowań, hobby na forum grupy i przedszkola,

Cały rok

 

Wg planu pracy wychowawczo – dydaktycznej

 

PLAN ROZWOJU ZAWODWEGO NAUCZYCIELI

 

Lp

.

ZADANIA SPOSÓB REALIZACJI TERMIN
1. Rozpoznawanie potrzeb przedszkola w zakresie doskonalenia nauczycieli oraz indywidualnych potrzeb pracowników –  rozmowy,

–  ankiety,

 

IX

2. Przedstawienie nauczycielom ofert szkoleniowych, nadesłanych przez ośrodki doskonalenia nauczycieli –  nawiązanie współpracy z ośrodkami szkoleniowymi,

–  prezentacja ofert,

 

IX, X, II

3. Ustalenie tematyki szkoleń grona pedagogicznego. Zorganizowanie

posiedzeń samokształceniowych na tematy wynikające z potrzeb i

–  rozmowy,

–  ankiety,

IX

Według potrzeb

 

planów pracy zespołów
4. Pomoc osobom rozpoczynającym pracę w zawodzie przez doświadczonych pedagogów –  powołanie opiekuna stażu,

-ustalenie zasad współpracy między opiekunem stażu, a nauczycielem stażystą i kontraktowym,

–  doskonalenie warsztatu pracy nauczyciela w trakcie stażu,

IX

 

 

 

Przez cały okres stażu

5. Uzyskiwanie kolejnych stopni awansu –  informowanie nauczycieli o wymaganiach związanych z uzyskiwaniem kolejnych stopni awansu,

–  stwarzanie sytuacji sprzyjających spełnianiu wymagań na określony stopień awansu zawodowego,

–  pomoc w zgromadzeniu dokumentacji wymaganej do uzyska- nia awansu zawodowego,

Przez cały okres stażu
6. Doskonalenie warsztatu pracy, stosowanie aktywizujących metod nauczania –  warsztaty,

–  kursy,

Wg potrzeb
7. Obserwacja zajęć – lekcje kole- żeńskie, hospitacja diagnozująca, dzielenie się doświadczeniem, wiedzą –  warsztaty,

–  pełnienie roli opiekuna praktyk studenckich,

Wg ustalonego harmonogramu
8. Indywidualne uczestnictwo nauczycieli w kursach i konferencjach –  ustalenie potrzeb przedszkola i przedstawienie ich nauczycielom,

–  uczestnictwo w kursach, warsztatach, konferencjach proponowanych przez ośrodki doskonalenia,

–  współdziałanie nauczycieli z doradcami metodycznymi,

Wg napływających ofert

 

 

 

Wg potrzeb

9. Wdrażanie doświadczeń umiejętności nabytych w tracie szkoleń –  gromadzenie materiałów szkoleniowych,

–  dzielenie się zdobytą wiedzą i doświadczeniem,

–  organizacja warsztatów w zespołach,

 

Na bieżąco

10. Realizacja innowacji pedagogicznej: wykorzystanie koncepcji planu daltońskiego do stymulowania rozwoju odpowiedzialności, samodzielności i współpracy dzieci w wieku przedszkolnym –  udział nauczycieli w konferencjach Dalton,

–  wspólne doskonalenie rady pedagogicznej w sieci krajowej szkół i przedszkoli daltońskich,

 

 

Na bieżąco

11. Wdrażanie innowacji pedagogicznej: wykorzystanie narzędzi TOC do rozwijania u dzieci inteligencji

emocjonalnej, budowania prawidłowej komunikacji społecznej

–  udział nauczycieli w szkoleniach i konferencjach TOC,

–  wspólne doskonalenie rady pedagogicznej,

–  praca zgodna z koncepcją

 

 

Na bieżąco

 

oraz lepszego rozumienia otaczającej rzeczywistości przedszkola,

 

Uwagi o realizacji koncepcji pracy przedszkola:

  • koncepcja jest otwarta i może być modyfikowana,
  • koncepcje zatwierdza Rada Pedagogiczna Przedszkola Publicznego nr 18,
  • zmiany mogą być dokonywane na wniosek rady pedagogicznej, dyrektora, rady rodziców,
  • uszczegółowieniem koncepcji pracy przedszkola jest Roczny Plan Pracy Przedszkola Publicznego nr 18,

 

MODEL ABSLWENTA PRZEDSZKOLA

Wychowanek naszego przedszkola jest przygotowany do odnoszenia sukcesów, radzenia sobie z trudnościami, jest aktywny, dociekliwy i ambitny, rozumie świat i wartości w nim nagromadzone, dba o swoje zdrowie i sprawność fizyczną. Posiada wiedzę, umiejętności i sprawności pozwalające mu sprostać wymaganiom stawianym w szkole podstawowej i dorosłym życiu.

 UCZY SIĘ
Zna i wykorzystuje wiedzę o otoczeniu bliższym i dalszym, jest przyjaźnie nastawiony do uczenia się oraz podejmowania wysiłku intelektualnego, dzięki czemu szybko przyswaja nowe wiadomości i umiejętności.

  MYŚLI

Jest rozbudzony w kierunku aktywizowania procesów umysłowych, takich jak: spostrzega- nie, porównywanie, klasyfikowanie, analiza i synteza, wyciąganie wniosków, uogólnianie, posługiwanie się pojęciami ogólnymi.

  POSZUKUJE

Jest chłonny wiedzy, lubi odkrywać i doświadczać, prezentuje postawę inspiratora własnych odkryć, poszerza swój krąg zainteresowań poznawczych.

  DZIAŁA

Jest twórczy, pomysłowy, kreatywny, cierpliwy, konsekwentny w działaniu podejmuje się różnorodnych aktywności zgodnie z własnymi potrzebami i zainteresowaniami.

  WSPÓŁPRACUJE
Potrafi z innymi podejmować się realizacji zadań, przestrzega ustalonych zasad i norm współżycia w grupie.

 KOMUNIKUJE SIĘ
Nawiązuje poprawne kontakty z innymi ludźmi, potrafi wyrażać swoje myśli i potrzeby, umiejętnie kieruje własnymi emocjami.

 DOSKONALI SIĘ
Wykazuje się samodzielnością, samooceną, samokontrolą w zakresie doskonalenia i modyfikowania swojego nastawienia do siebie i innych.

 JEST SAMODZIELNY
Podejmuje się działań i zadań wymagających od niego samodzielności, radzi sobie w sytuacjach nowych i trudnych. Jest niezależny, potrafi o sobie decydować.

  JEST SKŁONNY DO REFLEKSJI
Jest świadomy świata, siebie i swoich czynów, poddaje się głębokiemu zastanowieniu pod wpływem silnych przeżyć. Wyraża swoje myśli, emocje i wnioski werbalnie.